Hayat\u0131n\u0131zda hi\u00e7 bu hissi ya\u015fad\u0131n\u0131z m\u0131 bilmiyorum ama uzun s\u00fcre uykusuzluk + yetersiz beslenmenin de bu histe \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir pay edindi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n\n\n\n
Her \u015fey \u00fcst \u00fcste geldi\u011fi zaman, hayat\u0131n\u0131z\u0131 kabusa \u00e7eviren o her ne ise, di\u011fer beraberindeki t\u00fcm k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri tetikliyor. <\/p>\n\n\n\n
Kafadaki “hayat bitti” d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle.<\/p>\n\n\n\n
\u0130\u015fin ilginci baz\u0131 insanlar da da ha \u00e7ok uyumaya ve daha \u00e7ok yemeye meyilli oluyorlar.<\/p>\n\n\n\n
Depresyonun herkeste b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etkiler farkl\u0131.<\/p>\n\n\n\n
Ama sonucu ayn\u0131: Kendimize zarar veriyoruz.<\/p>\n\n\n\n
A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 iki tip depresyonu da ya\u015fam\u0131\u015f birisi olarak, uyku problemli ve beslenememe’li ge\u00e7en depresyonun kesinlikle daha \u00e7ok zarar verdi\u011fini s\u00f6yleyebilirim. Ger\u00e7i zaten \u00e7ok uyuyup \u00e7ok yedi\u011fim d\u00f6nemde de obez olmad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in -muhtemelen metabolizmamdan \u00f6t\u00fcr\u00fc, istesem de kilo alam\u0131yorum aksine vermeye meyilliyim hep- covid d\u00f6nemi, mezun senem, \u00fcni s\u0131nav\u0131na haz\u0131rlan\u0131yorum, aile evindeyim annemin enfes yemeklerini yiyip \u015fahane bir uyku aktivitesi yap\u0131yorum falan hayat\u0131mda tek kilo alabildi\u011fim d\u00f6nem oldu. (bir de ben ders \u00e7al\u0131\u015f\u0131rken ekstra i\u015ftahl\u0131 oluyorum da)<\/p>\n\n\n\n
Hani \u00e7ok a\u011flad\u0131m \u00e7ok depresyona girdim cildim berbatt\u0131 ve d\u00f6nem d\u00f6nem yine strese girince bozuluyor ama hi\u00e7bir \u015fey beni \u00fcniversite kadar etkilememi\u015f, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce. Delirmek istiyorsan\u0131z ideal bir yer. Hocalar diyordu kafay\u0131 k\u0131rmadan mezun olamazs\u0131n\u0131z diye, ger\u00e7i benim hep k\u0131r\u0131kt\u0131 da zaten k\u0131r\u0131k olmayan insan\u0131n okuyabilece\u011fi bir b\u00f6l\u00fcm, yapabilece\u011fi i\u015fler de\u011fil bence, bence… Demek ki kafam daha tam k\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f evet do\u011fru.<\/p>\n\n\n\n
Hayat\u0131mda ilk kez ne oldu\u011funu anlayamad\u0131\u011f\u0131m ama beni \u00e7ok korkutan o \u015fey oldu ve ara\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131mda bunun “derealizasyon” oldu\u011funu \u00f6\u011frendim. Ulan \u00fcniversite sen nelere kadirsin bak bunu da ya\u015fatt\u0131n bize. Tek temennim kronik hale gelmemesi.<\/p>\n\n\n\n
\u015eimdi bu \u00f6yle bir \u015fey ki, asl\u0131nda insan\u0131n bilin\u00e7 durumu y\u00fckseldik\u00e7e yani ruhsal olarak olgunla\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca da b\u00f6yle garip kafalar ya\u015fayabiliyormu\u015f, ger\u00e7i bunu ilk ya\u015fad\u0131\u011f\u0131mda hi\u00e7 o bilin\u00e7 d\u00fczeylerinde de\u011fildim ama \u015fu son zamanlarda uykusuz olmad\u0131\u011f\u0131mda da hafiften bir derealizasyon ya\u015fad\u0131m, baz\u0131 overthinksel -insan\u0131n kurdu bu meret- problemler.<\/p>\n\n\n\n
Ama genel olarak oldu ya ya\u015fad\u0131n\u0131z, benim gibi korktunuz, kafay\u0131 m\u0131 yiyorum acaba noluyor falan diye, sonra ara\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131n\u0131z, sonra \u00f6\u011frendiniz ki tam olarak sizin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z durum, d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n ger\u00e7ekli\u011fini kaybetmeye ba\u015flamas\u0131, ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131n ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 hissettirmesi, hayat\u0131n\u0131z, \u00e7evrenizdeki insanlar sanki bir sim\u00fclasyon ya da r\u00fcyan\u0131n i\u00e7indeymi\u015fsiniz gibi, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131z hayat sizin de\u011fil de bir ba\u015fkas\u0131n\u0131nm\u0131\u015f gibi, hayattan ve olaylardan kopuk, kendi bedeninize bile yabanc\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z o hal.<\/p>\n\n\n\n
Peki ne oldu da bu hallere d\u00fc\u015ft\u00fck?<\/p>\n\n\n\n
Geliyor liste ba\u015f\u0131s\u0131: STRES. Hem de \u015e\u0130DDETL\u0130 STRES \u00f6yle b\u00f6yle de\u011fil hani.<\/p>\n\n\n\n
Asl\u0131nda bir travma sonucu gibi d\u00fc\u015f\u00fcnebiliriz. (bkz: yok kanka ya ne \u00fcz\u00fclcem dedikten 5 dk sonra)<\/p>\n\n\n\n
\u00d6nceki yaz\u0131da da bahsetmi\u015ftim bazen ger\u00e7ekten o dizilerde filmlerde, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz u\u00e7aktan d\u00fc\u015fse de \u00f6lmeyen ilahi ana karakter rol\u00fcm\u00fcze kendimizi o kadar kapt\u0131r\u0131yoruz ki, asl\u0131nda bu bir yandan iyi bir \u015fey de olsa -buraya bir y\u0131ld\u0131z at\u0131n, bir sonraki yaz\u0131m\u0131z\u0131n konusunu buldum- bazen baz\u0131 \u015feyleri kabullenememeye de itiyor bizi. “Bu nas\u0131l benim ba\u015f\u0131ma gelir, hay\u0131r gelemez” diye <\/p>\n\n\n\n
Di\u011fer olabilecek nedenler ise \u015f\u00f6yle: Anksiyete ve panik bozuklu\u011fu, yo\u011fun kayg\u0131 durumlar\u0131, depresyon, beyin kimyas\u0131ndaki de\u011fi\u015fiklikler (\u00f6rn: serotonin, dopamin gibi n\u00f6rotransmitter seviyelerindeki dengesizlik), epilepsi, migren, hormonal dengesizlikler (\u00f6rn: \u00f6zellikle tiroid bozukluklar\u0131), uyu\u015fturucu ve alkol kullan\u0131m\u0131, ila\u00e7 yan etkileri <\/strong>(\u00f6rn: antidepresanlar, anksiyolitikler veya baz\u0131 n\u00f6roleptik ila\u00e7lar), kronik yorgunluk (v\u00fccudun ve zihnin a\u015f\u0131r\u0131 yorgun oldu\u011fu durumlar gibi, uyku bozukluklar\u0131, kronik a\u011fr\u0131lar ve hastal\u0131klar, hiperventilasyon, vitamin eksiklikleri (\u00f6zellikle B12 vitamini eksikli\u011fi), disosiyatif kimlik bozuklu\u011fu veya disosiyatif amnezlik.<\/p>\n\n\n\n Asl\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi zihnimizde ya da beynimizde bir \u015feyler ters gitmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir durum. Bu tarz yazd\u0131\u011f\u0131m yaz\u0131larda, yani bu tarz biz bize serilerinde diyeyim, \u00e7ok fazla bilgiye bo\u011fmak istemiyorum fakat bug\u00fcn konu\u015ftu\u011fumuz konu biraz kritik bir \u00f6nemde ve i\u015fin medikal boyutuna de\u011finmeden edemezdim. Sonu\u00e7ta bir sorunu \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturabilmek i\u00e7in nedenlerini ele almal\u0131y\u0131z \u00f6nce.<\/p>\n\n\n\n K\u0131saca g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi normalde zihnimiz ve v\u00fccudumuz birbiriyle senkronize bir \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015fmakta. Bir d\u00fczen i\u00e7erisindeler ve bu d\u00fczen bozuldu\u011fu anda bir \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmaya ba\u015fl\u0131yoruz. Bu derealizasyon durumu da asl\u0131nda bir taraftan bana travma sonras\u0131 beynin kendini korumak i\u00e7in unutma mekanizmas\u0131n\u0131 devreye sokmas\u0131n\u0131 hat\u0131rlatt\u0131. Belki zihnimiz de ayn\u0131 \u015fekilde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya da bizi korkuya, deh\u015fete, \u00e7\u0131kmaza g\u00f6t\u00fcren, can\u0131m\u0131z\u0131 fiziksel ya da psikolojik yakan her neyse bundan korunabilmemiz belki de ak\u0131l sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kaybetmememiz i\u00e7in beynimizin bizi bir sim\u00fclasyonda gibi hissettirerek ac\u0131m\u0131z\u0131 hafifletme \u00e7abas\u0131d\u0131r… Bu konuda bilimsel bir yakla\u015f\u0131m var m\u0131 hen\u00fcz bilmiyorum ama bana bunu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n Zihnimiz, ruhsal sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z nas\u0131l hareketlerimizi etkiliyorsa, yani depresyonda bir insan\u0131n yapaca\u011f\u0131 \u015feyler ne kadar s\u0131n\u0131rl\u0131ysa -depresyon h\u0131rkas\u0131 giyip b\u00fct\u00fcn g\u00fcn karanl\u0131kta yatmak gibi- YouTube’ta bir psikolo\u011fu izlerken duydum ve ger\u00e7ekten \u00e7ok mant\u0131kl\u0131 geldi, bazen kendimizi yorgun hissediyoruz ve hi\u00e7bir \u015fey yapmak istemiyoruz ve sonra bu k\u0131s\u0131r bir d\u00f6ng\u00fcye giriyor ya, onunla ilgili bir videoydu, bu d\u00f6ng\u00fcy\u00fc nas\u0131l k\u0131rabilece\u011fimize y\u00f6nelik tavsiyelerden olu\u015fuyordu. Buradaki kilit nokta evet, belki ruhsal durumumuz hareketlerimizi etkiliyor fakat ka\u00e7\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ger\u00e7ek var ki, bizi as\u0131l d\u00f6ng\u00fcye sokan \u015fey hareketlerimizin de asl\u0131nda ruhsal durumumuzu etkiliyor olmas\u0131. Etki tepki gibi d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz bunu. Bu d\u00f6ng\u00fcden \u00e7\u0131kabilmenin tek yolu da ruhsal durumunuzu de\u011fi\u015ftiremiyorsan\u0131z hareketlerinizi de\u011fi\u015ftirebilece\u011finiz ama ikisi o kadar birbirine yap\u0131\u015f\u0131k ki insan\u0131n bazen ger\u00e7ekten hali olmuyor. Bir \u015fekilde kendinize zaman verip k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck ruhsal durumunuzu de\u011fi\u015ftirecek ad\u0131mlar atabilirsiniz, mesela o haldeyken arkada\u015flar\u0131n\u0131zla d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmak \u00f6l\u00fcm gibi geliyorsa, a\u00e7\u0131n bir kitap okuyun, elinizin alt\u0131nda bir kitap olmas\u0131n\u0131 her zaman tavsiye ederim, sevseniz de sevmeseniz de kafan\u0131z da\u011f\u0131l\u0131r. Derseniz ki “yok o bana gelmez” yaz\u0131 yazabilirsiniz herhalde, al\u0131n ka\u011f\u0131t kalem d\u00f6k\u00fcn i\u00e7inizi. Anlatacak kimseniz yoksa, ya da “insanlar\u0131n kafas\u0131n\u0131 \u015fi\u015firmeyeyim \u015fimdi dertlerimle” diyorsan\u0131z, ya da sizi yarg\u0131layacaklar\u0131ndan korkuyorsan\u0131z kalem ve ka\u011f\u0131t en iyi dostlar\u0131n\u0131z olabilir. Yaln\u0131z bir ortamda kalabiliyorsan\u0131z kendi kendinize bile anlatabilirsiniz, yeter ki a\u015f\u0131n. <\/p>\n\n\n\n \u00d6zellikle bak\u0131n, d\u00fc\u015f\u00fcnmemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131n demiyorum, unutun da demiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc verece\u011fim en manas\u0131z, gereksiz tavsiyeler olur; ger\u00e7ekle\u015fmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in. M\u00fcmk\u00fcn olsa bile, bazen hayat \u00f6yle bir yer ki kenara \u00e7ekilmek istersiniz ama tonlarca sorumlulu\u011funuz vard\u0131r erteleme imkan\u0131n\u0131z yoktur, hatta sadece bir soluklanmak istersiniz ama i\u015ften, g\u00fc\u00e7ten, ko\u015fturmacadan ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 kald\u0131ramazs\u0131n\u0131z. Olur ya, hep de b\u00f6yle zor d\u00f6nemlerde gelir insan\u0131n ba\u015f\u0131na. \u0130\u015fte bazen i\u00e7inize atmak zorunda kal\u0131rs\u0131n\u0131z. Unutmay\u0131n, e\u011fer mecbur de\u011filseniz -ki bence her \u015fey biraz bekleyebilir- i\u00e7inize atmamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, o her neyse onu iyice ya\u015fay\u0131p bitirdi\u011finizden emin olun aksi takdirde ge\u00e7meyecek… Ge\u00e7meyecek ve siz i\u00e7inizde tuttuk\u00e7a b\u00fcy\u00fcy\u00fcp b\u00fcy\u00fcy\u00fcp g\u00fcnlerinizi mahvedecek. Verimlili\u011finizi, ya\u015fam kalitenizi etkileyecek. Hi\u00e7 olmad\u0131k yerde patlamalar ya\u015fayabilirsiniz. Bu da olaylar\u0131n daha da b\u00fcy\u00fcmesine neden oluyor ger\u00e7ekten. <\/p>\n\n\n\n \u015eehirdeki bizler i\u00e7in hayat daha da zor olabiliyor. Tabi her yerin ayr\u0131 zorlu\u011fu oluyor ama benim buradaki kast\u0131m \u015fuydu, do\u011fayla i\u00e7 i\u00e7e olam\u0131yoruz, biyolojik ritmimizden beslenmemize kadar, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z hava bile temiz de\u011fil. B\u00fct\u00fcn g\u00fcn elektrik kapl\u0131yor v\u00fccudumuzu, aya\u011f\u0131m\u0131z ta\u015f, toprak, \u00e7imen g\u00f6rm\u00fcyor. Son zamanlarda \u015fehir hayat\u0131n\u0131 ne kadar sevsem de bunlara o kadar ihtiya\u00e7 duyuyorum ki. Biz do\u011fay\u0131z, do\u011faya aitiz ve do\u011fadan uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a do\u011fam\u0131z bozuluyor ger\u00e7ekten. Ben do\u011fayla i\u00e7 i\u00e7e olup da morali bozuk olan kimseyi g\u00f6rmedim. \u0130nsan huzura eriyor. Uzun uzun denize bakmak bile \u00f6yle keyif veriyor ki…<\/p>\n\n\n\n D\u00fczenli uyku ve d\u00fczenli beslenme gibi d\u00fczenl\u015f olmas\u0131 ve olmad\u0131\u011f\u0131nda bizi s\u0131k\u0131nt\u0131ya sokan duumlardan bahsettik. Uyku saatleri de \u00f6nemli mesela ama yurtd\u0131\u015f\u0131na \u00e7al\u0131\u015fan insanlar var, vardiyal\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan insanlar var, gece \u00e7al\u0131\u015fabilen ya da \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken insanlar oldu\u011fu i\u00e7in bunun \u00e7ok \u00fczerinde duramayaca\u011f\u0131m hatta bunun ger\u00e7ekten ki\u015fiden ki\u015fiye de\u011fi\u015febilece\u011fini de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, yani mesela uyku hakk\u0131nda dikkat ettiniz mi bilmiyorum ama her g\u00fcn birisi yeni bir \u015fey ortaya at\u0131yor, ben art\u0131k neye inanaca\u011f\u0131m\u0131 \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Yeterli uyuyun diyece\u011fim o y\u00fczden sadece. <\/p>\n\n\n\n D\u00fczenli beslenme konusundan da bahsetmek istiyorum biraz. \u00d6zellikle \u00e7ok fazla yapay ve i\u015flenmi\u015f g\u0131da t\u00fcketmek ger\u00e7ekten v\u00fccudumuzun dengesini bozuyor biz fark\u0131nda olmasak bile. \u0130\u015fte kritik \u015fey bu, bizim ho\u015fumuza giden ne varsa maalesef sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n da \u00e7ok ho\u015funa gidecek t\u00fcrden olmuyor. Mesela ben meyve sevmeyen biri olarak ne kadar yararl\u0131 oldu\u011funu bilsem de bu konuda kendimi bildim bileli s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015f\u0131yorum. Ama \u015fu bir ger\u00e7ek ki t\u00fcketti\u011fimiz g\u0131dalar da bizi psikolojimize kadar etkiliyor bu y\u00fczden bu konuda da dikkatli olmak zorunday\u0131z. <\/p>\n\n\n\n Kamu spotlar\u0131m\u0131z bitti\u011fine g\u00f6re yaz\u0131ya son noktay\u0131 koymak istiyorum:<\/p>\n\n\n\n “STRES T\u00dcM HASTALIKLARIN ANASIDIR, uzak durunuz.”<\/p>\n\n\n\n Emojilerle tepki ver!<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Yana Yana Karanl\u0131klar\u0131 Ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00c7\u0131karma Serisi: Vol…<\/p>","protected":false},"author":2,"featured_media":1403,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_themeisle_gutenberg_block_has_review":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[19,7],"tags":[2087,2089,2093,2105,2101,2091,2103,2107,2095,2099,2097],"class_list":["post-1396","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-psikoloji","category-yasam","tag-derealizasyon","tag-gerceklikten","tag-hayattan-kopma","tag-hissizlesmek","tag-kabus","tag-kopma","tag-ruya-gibi","tag-simulasyon","tag-stres","tag-travma","tag-uykusuzluk"],"yoast_head":"\n
Son birka\u00e7 y\u0131ld\u0131r temel besin g\u0131dalar\u0131m\u0131z inan\u0131lmaz derecede pahal\u0131 ve bir \u00e7ok insan\u0131n iyi beslenmede ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebilmek pek m\u00fcmk\u00fcn maalesef. Bunu bir kenara b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman sigara ve alkol\u00fcn de uzun vadede ne kadar zararl\u0131 oldu\u011funu da s\u00f6ylemeye gerek yoktur diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum ama i\u00e7en herkese de sayg\u0131 duydu\u011fumu belirtmek isterim. Onlar da biraz i\u00e7meyenlere sayg\u0131 duyarlarsa d\u00fcnya daha iyi bir yer haline gelebilir. <\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\n